Zasiłek celowy ratuje sytuację wtedy, gdy standardowe świadczenia nie wystarczają albo gdy pojawia się nagłe zdarzenie wymagające natychmiastowych wydatków. Przysługuje on osobom i rodzinom znajdującym się w trudnej sytuacji życiowej, które nie są w stanie samodzielnie pokryć konkretnych, zindywidualizowanych potrzeb. Może dotyczyć zarówno kosztów leczenia, zakupu opału na zimę, jak i remontu mieszkania po pożarze. Wbrew pozorom, nie zawsze trzeba spełniać kryterium dochodowe – w szczególnych przypadkach liczy się przede wszystkim charakter problemu i jego pilność.
Kto może otrzymać zasiłek celowy
Zasiłek celowy przysługuje osobom i rodzinom, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej i nie są w stanie samodzielnie jej przezwyciężyć. Kluczowe jest to, że można go otrzymać niezależnie od dochodu – w przypadku zasiłku celowego specjalnego kryterium dochodowe w ogóle nie obowiązuje.
W praktyce oznacza to, że nawet osoby zarabiające powyżej ustawowego progu mogą ubiegać się o pomoc, jeśli wystąpiło u nich zdarzenie losowe. Może to być pożar, powódź, kradzież, śmierć członka rodziny czy nagła choroba wymagająca kosztownego leczenia.
Standardowy zasiłek celowy wymaga natomiast spełnienia kryterium dochodowego. W 2024 roku próg dochodowy wynosi:
- 776 zł dla osoby samotnie gospodarującej
- 600 zł na osobę w rodzinie
Warto pamiętać, że pracownik socjalny ma prawo przyznać pomoc również osobie nieznacznie przekraczającej te kwoty, jeśli uzna, że sytuacja tego wymaga. Decyzja zawsze jest indywidualna i zależy od oceny całości okoliczności.
Na co można dostać zasiłek celowy
Lista możliwych przeznaczeń zasiłku jest długa i elastyczna. Najczęściej dotyczy on:
- Zakupu żywności, leków i środków higienicznych
- Opłacenia kosztów leczenia i rehabilitacji
- Zakupu opału, odzieży, obuwia
- Pokrycia kosztów pogrzebu
- Remontu lub wyposażenia mieszkania
- Pokrycia kosztów nauki dzieci
Zasiłek celowy może być wypłacony w formie pieniężnej lub rzeczowej. Ośrodek pomocy społecznej może na przykład zakupić opał bezpośrednio u dostawcy, zamiast przekazywać gotówkę wnioskodawcy.
Zasiłek celowy specjalny – kiedy przysługuje
To wzmocniona wersja standardowego zasiłku, przeznaczona na pokrycie wydatków związanych ze zdarzeniami losowymi. Nie wymaga spełnienia kryterium dochodowego, co czyni go dostępnym praktycznie dla każdego.
Może być przyznany wielokrotnie w ciągu roku, w zależności od potrzeb. Jego wysokość ustalana jest indywidualnie, ale maksymalna kwota to równowartość dwukrotności różnicy między kryterium dochodowym a dochodem osoby/rodziny. W praktyce często sięga kilku tysięcy złotych, szczególnie gdy dotyczy poważnych zdarzeń losowych.
Jak wypełnić wniosek o zasiłek celowy
Wniosek składa się w ośrodku pomocy społecznej właściwym ze względu na miejsce zamieszkania. Formularz można pobrać bezpośrednio w ośrodku, ze strony internetowej urzędu gminy lub z platformy gov.pl.
We wniosku trzeba podać:
- Dane osobowe wnioskodawcy i członków rodziny
- Dokładny adres zamieszkania
- Źródła i wysokość dochodów wszystkich członków rodziny
- Cel, na który potrzebna jest pomoc
- Uzasadnienie potrzeby przyznania zasiłku
Część dotycząca uzasadnienia to najważniejszy fragment wniosku. Warto opisać swoją sytuację szczegółowo, ale konkretnie – bez zbędnego rozbudowywania. Jeśli przyczyną jest choroba, należy wskazać jaką i dlaczego wiąże się z dodatkowymi kosztami. Jeśli chodzi o remont po awarii instalacji, dobrze jest opisać zakres uszkodzeń i szacunkowe koszty naprawy.
Jakie dokumenty dołączyć do wniosku
Standardowy pakiet dokumentów obejmuje:
- Zaświadczenia o dochodach z ostatnich trzech miesięcy (PIT, zaświadczenie z zakładu pracy, decyzje o świadczeniach)
- Dokumenty potwierdzające potrzebę – faktury, rachunki, kosztorysy, zaświadczenia lekarskie
- W przypadku zdarzenia losowego – protokół straży pożarnej, policji lub inne dokumenty potwierdzające zdarzenie
- Dokumenty potwierdzające skład rodziny
Nie zawsze wszystkie dokumenty są konieczne od razu. Pracownik socjalny może poprosić o uzupełnienie w trakcie rozpatrywania wniosku. Warto jednak przygotować jak najwięcej materiałów już na początku – przyspiesza to cały proces.
Wizyta pracownika socjalnego
Po złożeniu wniosku ośrodek pomocy społecznej ma prawo przeprowadzić wywiad środowiskowy. Pracownik socjalny umawia się na wizytę w domu wnioskodawcy, żeby ocenić rzeczywistą sytuację życiową i mieszkaniową.
Nie ma powodu do obaw – to standardowa procedura, a nie kontrola. Rozmowa dotyczy przede wszystkim tego, czego dotyczy wniosek. Jeśli potrzebny jest remont dachu, pracownik chce zobaczyć stan techniczny. Jeśli chodzi o zakup opału, sprawdzi sposób ogrzewania mieszkania.
Wizyta domowa nie jest obowiązkowa w każdym przypadku. Przy zasiłkach na mniejsze kwoty lub w sytuacjach oczywistych (np. pokrycie kosztów pogrzebu) ośrodek często rezygnuje z tego etapu.
Czas oczekiwania na decyzję
Ośrodek pomocy społecznej ma 30 dni na rozpatrzenie wniosku od dnia jego złożenia. W sprawach pilnych, szczególnie dotyczących zdarzeń losowych, decyzja może zapaść znacznie szybciej – nawet w ciągu kilku dni.
Jeśli sytuacja wymaga natychmiastowej interwencji, warto zaznaczyć to już w momencie składania wniosku. Można również poprosić o kontakt telefoniczny zamiast czekać na pisemne wezwanie – to przyspiesza komunikację.
Decyzja o przyznaniu lub odmowie przyznania zasiłku przychodzi w formie pisemnej. Zawiera informację o wysokości przyznanej kwoty, terminie wypłaty oraz sposobie jej realizacji. Jeśli decyzja jest negatywna, zawiera uzasadnienie oraz pouczenie o możliwości odwołania.
Co w przypadku odmowy
Od decyzji odmownej przysługuje odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego. Termin na jego złożenie to 14 dni od otrzymania decyzji. Odwołanie składa się za pośrednictwem ośrodka pomocy społecznej, który wydał decyzję.
W odwołaniu warto wskazać konkretne argumenty – dlaczego decyzja jest niesłuszna, jakie okoliczności nie zostały uwzględnione, jakie dokumenty mogą potwierdzić potrzebę pomocy. Samo ogólne niezadowolenie nie wystarczy.
Kolegium odwoławcze rozpatruje sprawę ponownie i wydaje ostateczną decyzję administracyjną. Jeśli i ona jest negatywna, pozostaje jeszcze droga sądowa – wniesienie skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Ile można otrzymać
Wysokość zasiłku celowego nie jest odgórnie określona – ustala się ją indywidualnie, w zależności od potrzeb i możliwości finansowych ośrodka. W praktyce kwoty wahają się od kilkuset do kilku tysięcy złotych.
Zasiłek celowy specjalny może być wyższy, szczególnie gdy dotyczy poważnych zdarzeń losowych. Zdarzają się przypadki, gdy przyznawana kwota sięga nawet kilkunastu tysięcy złotych – na przykład przy odbudowie mieszkania po pożarze.
Warto wiedzieć, że zasiłek można otrzymać kilka razy w roku, jeśli pojawią się kolejne potrzeby. Nie ma sztywnego limitu liczby wniosków – każdy rozpatrywany jest osobno.