Jak zacząć robić na drutach – pierwsze oczka i potrzebne akcesoria

Na początek wystarczą jedna para drutów, jeden kłębek odpowiedniej włóczki i około godzina spokojnego ćwiczenia. Najwięcej początkujących zniechęca nie sama technika, tylko źle dobrany sprzęt: śliskie druty, puszysta włóczka i ciemny kolor, w którym nie widać oczek. Tu opisane jest, co kupić, jak trzymać druty, jak nabrać oczka i jak zrobić oczko prawe oraz lewe. Na końcu pojawiają się typowe wpadki z pierwszych rzędów.

Co kupić na start

Druty proste o grubości 4–5 mm to najrozsądniejszy wybór. Warto wziąć bambusowe lub drewniane, bo oczka nie zjeżdżają z nich tak łatwo jak z metalowych. Przy pierwszych próbach to duża różnica, bo każde zsunięte oczko to dodatkowa nerwówka. Długość 30–35 cm w zupełności wystarczy.

Włóczka powinna być gładka, średniej grubości i jasna. Najlepiej sprawdza się mieszanka wełny lub bawełny z akrylem, w kolorze beżowym, szarym albo pastelowym. Moher, bouclé i włóczki z puszystym włosem lepiej odłożyć na później, bo w nich nie widać, gdzie wchodzi drut. Na banderoli jest zalecany rozmiar drutów, który trzeba dopasować do tych kupionych. Jeden motek około 50–100 g wystarczy na kilka podejść.

  • druty 4–5 mm (bambus lub drewno),
  • włóczka gładka, jasna, o grubości dopasowanej do drutów,
  • igła do włóczki z dużym uchem, do chowania końcówek,
  • nożyczki i miarka krawiecka,
  • szydełko w rozmiarze zbliżonym do drutów, do łapania spadniętych oczek,
  • kilka znaczników lub zwykłych spinaczy biurowych.

Jak trzymać druty i włóczkę

Sposobów jest kilka, ale na początek najlepiej sprawdza się prosty: druty trzymane jak długopisy, lekko, bez zaciskania pięści. Włóczka przechodzi przez palce lewej ręki, najczęściej owinięta raz wokół małego palca albo przeciągnięta nad wskazującym. Chodzi o to, żeby nitka miała lekki opór. Bez niego oczka wychodzą nierówne, raz luźne, raz ciasne.

Ręce powinny być rozluźnione, ramiona opuszczone. Przy zbyt mocnym ściskaniu drutów dłonie męczą się po kwadransie, a robótka robi się sztywna jak deska. Przy pierwszych oczkach to normalne, że druty wyglądają na niewygodne. Po kilkunastu rzędach ręce przyzwyczajają się do pozycji.

Nabieranie oczek na drut

Do nauki najlepsza jest metoda kciukowa. Daje elastyczny brzeg, który nie ściąga robótki, a po kilku próbach wychodzi niemal automatycznie. Wystarczy jeden drut, drugi pojawi się dopiero przy pierwszym rzędzie.

Ogon włóczki i pętla startowa

Pierwszy krok to odmierzenie ogona, czyli odcinka nitki, z którego powstaną oczka. Orientacyjnie potrzeba 2–2,5 cm na każde oczko. Na próbną robótkę z 20 oczek wystarczy więc około 50 cm. Lepiej odmierzyć odrobinę za dużo, bo za krótki ogon trzeba zaczynać od nowa.

W tym miejscu robi się zwykły węzeł ślizgowy: pętla, przez którą przeciąga się nitkę, i zaciągnięcie na drucie. To będzie pierwsze oczko. Węzeł nie powinien siedzieć na drucie ciasno, bo przy pierwszym rzędzie utrudni to wsunięcie drugiego drutu.

Ogon zostaje po stronie kciuka, a nitka z kłębka po stronie palca wskazującego. Obie nitki trzyma się w dłoni lewej ręki, rozsuwając kciuk i palec wskazujący jak do pokazania liczby „dwa”. Między nimi powstaje charakterystyczny trójkąt, w którym pracuje drut.

Zarzucanie kolejnych oczek

Kolejne oczka powstają w tym samym rytmie. Po kilku powtórzeniach ruch staje się płynny.

  1. Owinąć ogon wokół kciuka tak, by powstała pętla.
  2. Wsunąć drut pod nitkę na kciuku, od dołu.
  3. Drutem zahaczyć nitkę biegnącą od palca wskazującego.
  4. Przeciągnąć ją przez pętlę na kciuku.
  5. Zsunąć kciuk i lekko pociągnąć ogon, żeby oczko ułożyło się na drucie.

Oczka powinny leżeć na drucie swobodnie, dać się przesuwać, ale nie wisieć luźno jak sznurówki. Gdy robótka jest zbyt ciasna, kolejne rzędy staną się prawdziwą męczarnią.

Przy nabieraniu oczek można trzymać razem dwa druty. Brzeg wychodzi wtedy luźniejszy, a pierwszy rząd pracuje się dużo łatwiej. Po nabraniu jeden drut wyjmuje się i dalej robi na jednym.

Oczka prawe i lewe

Cała reszta robienia na drutach opiera się na dwóch ruchach. Reszta wzorów to ich kombinacje.

Oczko prawe

Druty z nabranymi oczkami trzyma się w lewej ręce, pusty drut w prawej. Nitka leży za robótką. Prawy drut wsuwa się w pierwsze oczko od przodu ku tyłowi, tak aby przecinał lewy drut w kształcie litery X.

Następnie nitkę owija się wokół czubka prawego drutu. Z tej pętli powstanie nowe oczko. Prawym drutem przeciąga się ją przez oczko, które leży na lewym. Nowa pętla zostaje na prawym drucie, a stare oczko zsuwa się z lewego.

Jeśli oczko wychodzi skręcone, nitka najpewniej została owinięta w złą stronę. Wtedy trzeba ją owinąć odwrotnie. Zdarza się to każdemu na początku, a poprawka zajmuje chwilę.

Oczko lewe

Oczko lewe to w istocie lustrzane odbicie prawego. Nitka leży przed robótką, a prawy drut wchodzi w oczko od tyłu ku przodowi, zwykle z prawej strony w lewą. Nitkę owija się wokół prawego drutu i przeciąga przez oczko w stronę tyłu robótki.

Dla wielu osób lewe oczka są trudniejsze. Ruch jest mniej naturalny, a drut łatwiej się wyślizguje. Pomaga lekkie przytrzymanie nitki palcem wskazującym i spokojne tempo. Dobrze jest na początku ćwiczyć lewe oczka w osobnych rzędach, bez pośpiechu.

Przed zrobieniem pierwszego prawdziwego projektu warto przerobić cały rząd samymi oczkami prawymi, a potem cały rząd samymi lewymi. Po obróceniu robótki zaczyna się kolejny rząd. Przy dwóch–trzech takich seriach ręce zapamiętują ruch.

Pierwsza próbka: ścieg francuski

Do pierwszych ćwiczeń najlepszy jest ścieg francuski, czyli wszystkie rzędy robione oczkami prawymi. Powstaje płaska, sprężysta dzianina, która nie zwija się na brzegach. Taką próbkę 20 oczek na 25–30 rzędów można potraktować jako kuchenną ściereczkę albo podkładkę pod kubek.

Ścieg dżersejowy (rząd prawych, rząd lewych) wygląda gładko i „sklepowo”, ale brzegi mocno się zwijają. Jest dobry na kolejny etap, kiedy ręce już łapią rytm.

Na koniec oczka zamyka się tak: dwa pierwsze oczka robi się na prawo, a potem lewym drutem przeciąga pierwsze przez drugie. Zostaje jedno oczko na prawym drucie. Robi się następne prawe, znów przeciąga poprzednie, i tak do końca rzędu. Przy ostatnim oczku przecina się nitkę, zostawiając około 15 cm, przeciąga przez pętlę i zaciąga. Końcówki chowa się igłą w dzianinie.

Najczęstsze potknięcia w pierwszych rzędach

Najczęściej oczek nagle przybywa. Zwykle winna jest nitka przerzucona przypadkiem przez drut na początku rzędu albo oczko, które zostało rozciągnięte i policzone podwójnie. Dlatego co kilka rzędów trzeba przeliczać oczka. Przy 20 oczkach zajmuje to kilka sekund, a oszczędza prucia całej robótki.

Drugi problem to zbyt ciasna robótka. Drut z trudem wchodzi w oczko, ręka boli. Pomaga rozluźnienie chwytu i delikatniejsze naciąganie nitki. Zbyt luźne oczka wyglądają z kolei jak dziury. Wtedy warto zmniejszyć rozmiar drutów albo mocniej dociągać nitkę po każdym oczku.

Spadnięte oczko nie oznacza końca robótki. Jeśli zsunęło się o jeden–dwa rzędy, można je odłowić szydełkiem, wsuwając je w pętlę i podciągając kolejne poprzeczki, jakby się je robiło od nowa. Przy większych błędach prucie jest naturalną częścią nauki. Nitka z kłębka zwykle da się użyć ponownie bez straty jakości.