Choinka z recyklingu – pomysły na ekologiczne dekoracje

Zacznij od przeglądu tego, co i tak trafiłoby do kosza lub piwnicy: desek, kartonów, gałęzi, słoików. Choinka z odzysku nie musi wyglądać jak szkolna praca plastyczna, a dobrze zrobiona posłuży 5-10 sezonów i zajmie po świętach mniej miejsca niż sztuczne drzewko. Różnica między efektem „wow” a „coś tu nie wyszło” zwykle sprowadza się do trzech rzeczy: proporcji, stabilności i spójnego koloru. Dalej o tym, jak to ogarnąć bez specjalistycznych narzędzi.

Jaki materiał wybrać na start

Najłatwiej pracuje się z tym, co jest sztywne i płaskie: deski, tektura falista, sklejka. Dla początkujących to bezpieczny wybór, bo konstrukcja trzyma się sama i nie trzeba kombinować ze stelażem. Materiały miękkie, jak tkanina czy papier, wymagają szkieletu, więc dochodzi jeden etap pracy więcej.

Przed zakupem czegokolwiek warto zrobić inwentaryzację garażu, piwnicy i szafy. Zwykle okazuje się, że 80% materiału już jest, a brakuje tylko kleju, wkrętów i lampek.

Choinki z drewna

Z desek i palet

Klasyk, który naprawdę dobrze wygląda w nowoczesnym wnętrzu. Deski o malejącej długości przykręca się do pionowego słupka lub do dwóch listew, tworząc płaski trójkąt. Dla wysokości około 120 cm wystarczy kilkanaście elementów, od 70 cm na dole do 15 cm na szczycie.

Z paletami trzeba uważać. Na boku powinno być oznaczenie HT (obróbka termiczna). Oznaczenie MB wskazuje na fumigację bromkiem metylu, takiego drewna nie należy wnosić do mieszkania.

Surowe deski paletowe są zwykle poszarpane, więc potrzebne jest szlifowanie papierem o gradacji 80, a potem 120. Na koniec wystarczy olej lub wosk, lakier nie jest konieczny.

Stabilność zapewnia stopa z poprzecznej deski lub z klocka z wywierconym otworem. Bez niej konstrukcja przewróci się przy pierwszym trąceniu.

Z gałęzi i patyków

Tu liczy się materiał. Gałęzie z jesiennej lub zimowej przycinki sadu są proste i wysuszone, więc nie pracują i nie pękają. Warto brać te o podobnej grubości, 1-2 cm.

Technika jest prosta: grubszy pień (np. kawałek bala) jako oś, w nim wywiercone otwory pod kątem około 45°, a w nie wklejone gałązki coraz krótsze ku górze. Klej do drewna wystarczy, a przy grubszych gałęziach pomaga kołek.

Wersja minimalistyczna to trzy-pięć długich gałęzi związanych sznurkiem i ustawionych w wazonie lub wiadrze z kamieniami. Wygląda skromnie, ale po zawieszeniu lekkich ozdób i lampek robi efekt.

Paleta z oznaczeniem HT i stemplem IPPC to najczęściej drewno sosnowe lub świerkowe, które po oszlifowaniu ładnie pachnie żywicą, więc nie potrzeba nawet świeżej choinki, żeby w domu poczuć święta.

Papier, tektura i stare książki

Tektura falista to najtańszy materiał, jaki można mieć. Z kartonów po przesyłkach wycina się dwa identyczne trójkąty z nacięciem do połowy wysokości: jedno od dołu, drugie od góry. Po wsunięciu w siebie powstaje trójwymiarowa choinka stojąca bez kleju. Kilka wersji w różnych rozmiarach zestawionych razem wygląda jak mały las.

Z książek robi się to inaczej. Kartki składa się do środka w trójkąt i układa warstwami na stożku z grubego kartonu. Efekt jest bardzo plastyczny, a materiał to zwykle uszkodzone wydania, które nikomu się już nie przydadzą. Praca żmudna, jedna choinka o wysokości 50 cm to około 200 złożonych stron, więc lepiej planować na kilka wieczorów.

Szkło, plastik i metal

Choinka z butelek szklanych jest ciężka i efektowna, zwłaszcza z lampkami w środku. Sprawdza się w ogrodzie lub na tarasie, w mieszkaniu ryzykowna, jeśli są dzieci lub zwierzęta. Stabilność daje stelaż z rur lub prętów gwintowanych, nie samo klejenie.

Plastikowe butelki PET w zielonym kolorze, po pocięciu na paski i nacięciu w „frędzle”, nakłada się na stelaż z siatki ogrodzeniowej lub drutu. Jedna choinka to około 40-60 butelek. Jest to rozwiązanie głównie do ogrodu, bo w salonie wygląda zbyt wyraźnie jako „recykling”.

Puszki aluminiowe po cięciu mają ostre krawędzie, więc warto je obrobić pilnikiem lub zagiąć brzegi, a przy dzieciach w ogóle odpuścić.

Ozdoby, które pasują do idei

Nie ma sensu budować drzewka z odpadów i wieszać na nim plastikowych bombek z marketu. Lepiej trzymać się materiałów naturalnych i odzyskanych:

  • suszone plastry pomarańczy, piekarnik 80-90°C przez 3-4 godziny, z uchylonymi drzwiczkami
  • szyszki, żołędzie, kawałki kory
  • wycięte z tektury lub starych map gwiazdki i serca
  • słoiki ze świeczkami LED w środku
  • resztki włóczki i filcu jako pompony i girlandy

Do oświetlenia lepiej wybrać lampki LED, które zużywają do 90% mniej energii niż żarówkowe i nie nagrzewają się, a to ważne przy papierze i suchych gałęziach.

Przechowywanie i drugi sezon

Konstrukcje drewniane warto rozbierać na elementy, jeśli to możliwe: wkręty zamiast kleju ułatwiają składanie. Papierowe i tekturowe przechowuje się w suchym miejscu, najlepiej płasko pod łóżkiem lub w szafie, bo wilgoć ruiny je szybciej niż upływ czasu.

Po kilku latach drewnianą choinkę można odświeżyć nowym olejem, a na koniec żywotności, jeśli drewno nie było malowane ani lakierowane, spalić w kominku lub rozdrobnić na kompost. Tektura i papier trafiają do makulatury, szkło do pojemnika na szkło. Gdy projekt zaplanowany jest z myślą o rozbiórce, recykling zamyka się sam.