Makrama opiera się na kilku powtarzalnych węzłach, a cała reszta to ich układanie w rzędy. Na początek wystarczą trzy: główkowy, płaski i ukośny. Z tych trzech węzłów powstaje pierwsza zawieszka ścienna, a opanowanie ich zajmuje jedno popołudnie. Poniżej opisano materiały, technikę każdego węzła i projekt krok po kroku, z wymiarami i liczbą nici.
Materiały na start
Najwięcej problemów przy pierwszych próbach powoduje źle dobrany sznurek. Zbyt cienki ślizga się i nie trzyma kształtu, a bardzo gruby jest sztywny i trudno go dociągnąć. Sprawdza się bawełniany sznurek skręcany, o średnicy 3–4 mm. Jest miękki, dobrze trzyma węzły, a na końcach łatwo go rozczesać na frędzle.
- sznurek bawełniany 3–4 mm – ok. 20 m na pierwszy projekt (zapas się przyda),
- drewniany patyk lub rurka o długości 25–30 cm, gałąź albo kołek z marketu budowlanego,
- nożyczki, najlepiej ostre i krótkie, żeby ciąć blisko węzła,
- miarka lub metr krawiecki,
- taśma malarska do oznaczania i podklejania końcówek,
- szczotka lub grzebień z drobnymi zębami do frędzli.
Dobrze mieć też miejsce, w którym patyk można zawiesić, np. haczyk na drzwiach albo klamkę okna. Praca na wysokości klatki piersiowej jest wygodniejsza niż nad stołem, bo nici opadają prosto i same się prostują.
Podstawowe węzły makramy
Przed projektem warto przećwiczyć każdy węzeł na kilku odcinkach sznurka po 1 m. Wystarczy kwadrans na węzeł, żeby ręce zapamiętały ruch.
Węzeł główkowy – mocowanie sznurków
Służy do zawieszania nici na patyku i od niego zaczyna się praktycznie każda praca. Sznurek składa się na pół, a powstałą pętlę przekłada się od przodu za patyk. Następnie oba końce przeciąga się przez pętlę i dociąga równomiernie w dół.
Jeśli pętlę założy się od tyłu, węzeł wyjdzie „na lewą stronę”. Wygląda to trochę inaczej, ale jest równie trwałe. Ważne, żeby w całym rzędzie stosować jeden wariant, inaczej front pracy będzie nierówny.
Każdy złożony sznurek daje dwie nici robocze. Osiem sznurków to więc 16 nici i taką liczbę liczy się w opisach wzorów.
Węzeł płaski – podstawa większości wzorów
Pracuje się na czterech niciach. Dwie środkowe są nićmi nośnymi i pozostają prawie nieruchome, a dwie zewnętrzne to nici robocze, które wiążą węzeł. Pierwszą połowę wykonuje się tak: lewa nić idzie nad środkowymi i pod prawą, a prawa przechodzi pod środkowymi i wychodzi przez pętlę po lewej stronie. Po dociągnięciu nici wracają na swoje miejsca.
Drugą połowę wykonuje się lustrzanie: prawa nić idzie nad środkowymi i pod lewą, a lewa przechodzi pod środkowymi i wychodzi przez pętlę po prawej. Dopiero dwie połowy razem dają pełny węzeł płaski, który układa się równo i symetrycznie.
Powtarzanie tylko jednej połowy, zawsze z tej samej strony, daje spiralę (węzeł spiralny). Taki łańcuszek skręca się wokół nici nośnych, zwykle po 6–8 powtórzeniach widać już wyraźny skręt. Przydaje się do wykończeń i wieszaków.
Jeśli węzeł płaski wychodzi krzywo albo się przekręca, to zwykle wina nierównego dociągania. Nici nośne należy trzymać napięte lewą ręką, a nici robocze dociągać prawą, zawsze z podobną siłą.
Węzeł ukośny – linie i wzory
Tworzy ukośne linie, z których układa się romby, trójkąty i „V”. Jedna nić pełni rolę nici prowadzącej i jest napięta pod kątem ok. 45°. Pozostałe nici kolejno ją okręcają, każda dwoma półwęzłami (tzw. podwójny półwęzeł).
Wykonuje się go tak: nić robocza przechodzi nad prowadzącą, następnie pod nią i wychodzi przez powstałą pętlę. Ruch powtarza się drugi raz w tym samym kierunku i dociąga w górę, blisko poprzedniego węzła. Odstępy między węzłami powinny być minimalne, bo od tego zależy gładka linia.
Przy prowadzeniu linii w prawo pracuje się od lewej strony, a przy linii w lewo odwrotnie. Nić prowadząca musi być cały czas napięta, w przeciwnym razie ukośnik się zafaluje.
Pierwszy projekt: zawieszka ścienna
Projekt zawiera wszystkie trzy węzły i da się go zrobić w około godzinę. Gotowa zawieszka ma ok. 25 cm szerokości i 35 cm długości z frędzlami.
- Odciąć 8 sznurków po 240 cm. Dłuższe nici zostawiają zapas na węzły, a krótkie skończą się przed końcem pracy.
- Do patyka przymocować każdy sznurek węzłem główkowym. Powstaje 16 nici, ułożonych równo obok siebie.
- Rząd 1: wykonać 4 węzły płaskie, każdy na kolejnych czterech niciach (1–4, 5–8, 9–12, 13–16).
- Rząd 2: pominąć po dwie skrajne nici z każdej strony i wykonać 3 węzły płaskie na niciach 3–6, 7–10 i 11–14. Dzięki przesunięciu powstaje siatka, a nie osobne kolumny.
- Rząd 3: powtórzyć rząd 1, czyli 4 węzły płaskie od krawędzi do krawędzi.
- Rząd 4: nić skrajną po lewej (nr 1) poprowadzić ukośnie w prawo, na całą szerokość pracy. Każdą kolejną nić zawiązać na niej dwoma półwęzłami, od nici 2 do 16.
- Rzędy 5 i 6 wykonać lustrzanie. Można też wrócić ukośną linią w przeciwną stronę, wtedy powstaje wzór „V”.
Po każdym rzędzie warto sprawdzić, czy odstępy są równe i czy praca nie zwęża się ku dołowi. Zwężanie oznacza zwykle zbyt mocne dociąganie węzłów na brzegach.
Początkującym pomaga przypięcie patyka do tablicy korkowej lub położenie pracy na poduszce. Wtedy nici nie uciekają, a węzły można dociągać obiema rękami.
Wykończenie: frędzle i cięcie
Po ostatnim rzędzie nici trzeba przyciąć. Najprostszy jest cięcie na prosto, ale wygodniej najpierw przykleić taśmę malarską na linii cięcia, a potem ciąć wzdłuż niej. Dzięki temu frędzle mają równą długość i się nie strzępią w trakcie pracy.
Efektowna jest też linia w kształcie „V”. Sznurki składa się na pół, zaznacza środek i ścina od niego po skosie w obu kierunkach. Przy zwykłej bawełnie frędzle trzeba jeszcze rozczesać. Najlepiej ułożyć kilka nici na dłoni i przeciągać szczotką od dołu ku górze, aż skręt całkiem zniknie.
Na koniec można dodać pętlę do zawieszenia. Wystarczy kawałek sznurka przewiązany przez oba końce patyka i zabezpieczony małym węzłem na każdym końcu.
Najczęstsze potknięcia
Początkujący często skracają sznurki, żeby „nie marnować materiału”. W makramie węzły zużywają zaskakująco dużo długości, ok. 6–8 razy tyle, ile ma wynosić gotowa praca. Zbyt krótka nić nie da się już przedłużyć bez widocznego łączenia.
Druga sprawa to splątane nici. Przy pracy z długimi sznurkami dobrze jest zwinąć końce w małe motki i przewiązać je gumką, a odwijać tylko tyle, ile potrzeba do rzędu. Pozwala to uniknąć węzłów tam, gdzie ich nie powinno być.
Pomyłkę w węźle płaskim najlepiej rozpruć od razu. Dociągnięty węzeł bawełniany trudno później rozluźnić, a błąd w pierwszym rzędzie przenosi się na całą resztę wzoru.
