Znajomość przepisów i doświadczenie zawodowe to podstawy pracy prawnika. W przypadku adwokata równie istotne są jednak zasady wykonywania zawodu. Określa je Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu, czyli Kodeks Etyki Adwokackiej.
Prowadzenie kancelarii adwokackiej wymaga więc czegoś więcej niż samej znajomości przepisów. Niezależność, odpowiedzialność, poufność i lojalna ochrona interesów klienta są integralną częścią zawodu adwokata.
Interes klienta i niezależność adwokata
Zgodnie z § 6 Kodeksu Etyki Adwokackiej celem czynności zawodowych podejmowanych przez adwokata jest ochrona interesów klienta. Jednocześnie § 7 wskazuje, że przy wykonywaniu czynności zawodowych adwokat korzysta z pełnej swobody i niezależności.
Te dwie zasady należy rozpatrywać łącznie. Adwokat powinien zdecydowanie chronić interes Klienta, ale nie oznacza to bezrefleksyjnego wykonywania każdego jego polecenia. Jego rolą jest samodzielna ocena sytuacji prawnej, możliwych rozwiązań.
Niekiedy dobra pomoc prawna polega więc również na wyjaśnieniu Klientowi, że określone działanie nie ma wystarczających podstaw albo może przynieść więcej szkody niż korzyści.
Kodeks wymaga ponadto, aby adwokat wykonywał swoje czynności według najlepszej wiedzy i woli, z uczciwością, sumiennością i zaangażowaniem, a także stale podnosił kwalifikacje zawodowe (§ 8).
Tajemnica adwokacka podstawą zaufania
Klient często przekazuje adwokatowi informacje dotyczące spraw rodzinnych, majątku, działalności gospodarczej, konfliktów czy innych bardzo prywatnych okoliczności.
Dlatego jednym z podstawowych obowiązków adwokata jest zachowanie tajemnicy zawodowej.
Zgodnie z § 19 Kodeksu Etyki Adwokackiej adwokat ma obowiązek zachować w tajemnicy i zabezpieczyć przed ujawnieniem wszystko, o czym dowiedział się w związku z wykonywaniem obowiązków zawodowych. Tajemnica obejmuje także dokumenty, notatki i wiadomości dotyczące sprawy, a obowiązek jej zachowania jest nieograniczony w czasie.
We współczesnej kancelarii adwokackiej oznacza to również konieczność właściwego zabezpieczenia danych przechowywanych i przesyłanych elektronicznie.
Rzeczowość zamiast niepotrzebnych emocji
Sprawy sądowe często wiążą się z silnymi emocjami. Dotyczy to zwłaszcza sporów rodzinnych, spadkowych, majątkowych czy wieloletnich konfliktów pomiędzy stronami.
Adwokat nie powinien jednak tych emocji podsycać.
Kodeks Etyki Adwokackiej wymaga zachowania rzeczowości (§ 13), a także umiaru i odpowiedniej formy wypowiedzi. Adwokat odpowiada również za treść przygotowanych przez siebie pism procesowych (§ 14).
Profesjonalne prowadzenie sprawy nie polega więc na używaniu najbardziej stanowczych czy emocjonalnych sformułowań. Często znacznie skuteczniejsze są dobrze ustalone fakty, właściwie dobrane dowody i precyzyjna argumentacja prawna.
Informowanie klienta i rozsądne prowadzenie sprawy
Na podstawie § 49 Kodeksu Etyki Adwokackiej adwokat ma obowiązek czuwać nad biegiem sprawy oraz informować klienta o jej postępach i wyniku.
Istotna jest jednak również inna zasada. Kodeks w § 44 zobowiązuje adwokata do dążenia do rozstrzygnięć pozwalających oszczędzić Klientowi kosztów oraz do doradzania ugodowego zakończenia sprawy, jeżeli jest to uzasadnione jego interesem. Oznacza to, że dobra kancelaria adwokacka nie powinna prowadzić sporu wyłącznie dlatego, że istnieje możliwość podjęcia kolejnej czynności procesowej.
Czasami właściwym rozwiązaniem jest wniesienie środka odwoławczego i dalsza walka o prawa klienta. Innym razem korzystniejsze może być zawarcie ugody lub zakończenie sporu na wcześniejszym etapie. Zadaniem adwokata jest ocena tych możliwości i przedstawienie ich klientowi.
Sztuczna inteligencja w kancelarii adwokackiej
Nowoczesne technologie coraz częściej wspierają również pracę prawników. Aktualny Kodeks Etyki Adwokackiej wprost reguluje korzystanie przez adwokatów z narzędzi technologicznych, w tym wykorzystujących sztuczną inteligencję.
Zgodnie z § 23e adwokat może korzystać z takich narzędzi, ale ich rola ma być wyłącznie wspomagająca. Sztuczna inteligencja może pomagać między innymi w analizowaniu lub porządkowaniu informacji. Nie może jednak zastąpić osobistej roli adwokata w prowadzeniu sprawy ani jego samodzielnej oceny.
Adwokat ma obowiązek zweryfikować rezultat działania wykorzystywanych narzędzi, zadbać o ochronę tajemnicy zawodowej.
Dla Klienta oznacza to prostą zasadę: nowoczesna kancelaria adwokacka może korzystać z technologii, ale za prowadzenie sprawy nadal odpowiada adwokat.
Co zasady etyki oznaczają dla Klienta kancelarii adwokackiej?
Powierzając swoją sprawę kancelarii adwokackiej, Klient może oczekiwać, że adwokat:
- będzie chronił jego interes, zachowując zawodową niezależność;
- zabezpieczy informacje objęte tajemnicą adwokacką;
- będzie działał rzeczowo, sumiennie i według swojej najlepszej wiedzy;
- będzie informował o przebiegu i wyniku sprawy;
- weźmie pod uwagę również koszty oraz możliwość ugodowego zakończenia sporu;
- korzystając z AI i innych technologii, samodzielnie zweryfikuje ich rezultaty i nadal będzie odpowiadał za swoją pracę.
Bo dobra pomoc prawna to nie tylko wiedza o tym, co mówi prawo. To także sposób, w jaki z tej wiedzy się korzysta.
Artykuł powstał we współpracy z kancelarią adwokacką: https://www.kancelariasc.com.pl