Rozwód rzadko kończy się podpisaniem wyroku. Dla wielu par z województwa wielkopolskiego prawdziwym wyzwaniem okazuje się podział majątku. Poznań i okolice notują rocznie tysiące spraw rozwodowych – i w znacznej części z nich kwestia majątku wspólnego staje się osobnym, długotrwałym postępowaniem.
Czym jest wspólność majątkowa i kiedy powstaje
Z chwilą zawarcia małżeństwa między małżonkami powstaje z mocy prawa wspólność majątkowa. Oznacza to, że wszystko, co małżonkowie nabywają w trakcie trwania związku – wynagrodzenie, oszczędności, nieruchomości, pojazdy – wchodzi do majątku wspólnego.
Do majątku osobistego każdego z małżonków należą natomiast:
- składniki majątku nabyte przed ślubem,
- darowizny i spadki otrzymane w trakcie małżeństwa (chyba że darczyńca postanowił inaczej),
- przedmioty służące wyłącznie osobistym potrzebom jednego małżonka,
- prawa autorskie i prawa pokrewne.
Kiedy można dokonać podziału majątku
Podział majątku jest możliwy dopiero po ustaniu wspólności majątkowej. Następuje to w momencie uprawomocnienia się wyroku rozwodowego. Można go jednak przeprowadzić wcześniej – jeśli małżonkowie podpiszą intercyzę znoszącą wspólność lub sąd orzeknie jej zniesienie na wniosek jednego z nich.
Podział majątku może nastąpić:
- umownie – małżonkowie zgodnie ustalają, co przypada każdemu z nich, i zawierają stosowną umowę (w formie aktu notarialnego, jeśli w skład majątku wchodzi nieruchomość),
- sądownie – gdy strony nie mogą dojść do porozumienia, sprawę rozstrzyga sąd.
Jak sąd dzieli majątek
Co do zasady każdy z małżonków ma równy udział w majątku wspólnym. Sąd może jednak ustalić nierówne udziały, jeśli jedno z małżonków w sposób rażący przyczyniło się do powstania lub powiększenia majątku wspólnego w większym stopniu niż drugie – lub odwrotnie, trwoniło go.
Przy podziale sąd bierze pod uwagę:
- wartość rynkową składników majątku,
- możliwość fizycznego podziału (np. nieruchomości),
- interesy dzieci i małżonka, któremu powierzono opiekę,
- ewentualne spłaty lub dopłaty wyrównujące wartość udziałów.
Długi – czy też podlegają podziałowi
Podział majątku obejmuje nie tylko aktywa, ale i pasywa. Długi zaciągnięte wspólnie przez małżonków w trakcie trwania małżeństwa wchodzą w skład majątku wspólnego. Po rozwodzie każdy z byłych małżonków odpowiada za nie proporcjonalnie do swojego udziału – choć wobec wierzyciela oboje mogą nadal odpowiadać solidarnie.
Warto zadbać o to, by umowa lub wyrok podziałowy jasno określały, kto przejmuje konkretne zobowiązania – bank czy inny wierzyciel nie jest związany ustaleniami między małżonkami.
Jak się przygotować do podziału majątku
Dobre przygotowanie skraca postępowanie i ogranicza koszty. Przed przystąpieniem do podziału warto:
- sporządzić listę składników majątku wspólnego wraz z ich szacunkową wartością,
- zebrać dokumenty potwierdzające nabycie poszczególnych składników (akty notarialne, umowy, faktury),
- ustalić, które składniki pochodzą z majątku osobistego i mieć na to dowody,
- zweryfikować stan zadłużenia – kredyty, pożyczki, zobowiązania wobec kontrahentów.
Gdy podział majątku budzi wątpliwości lub jedna ze stron kwestionuje skład majątku wspólnego, warto skonsultować sprawę z prawnikiem. Przykładowo Kancelaria Polewski prowadzi obsługę prawną w sprawach rodzinnych, w tym doradztwo i reprezentację przy podziale majątku po rozwodzie. Wczesna konsultacja z radcą prawnym w Poznaniu pozwala uniknąć błędów, których skutki mogą być trudne do odwrócenia.